W belgijskich przepisach nie mówi się po prostu o „dziale BHP”. Właściwe pojęcie to interne dienst voor preventie en bescherming op het werk, czyli wewnętrzna służba prewencji i ochrony w pracy — w skrócie IDPBW. Każdy pracodawca zatrudniający pracowników powinien taką służbę utworzyć, nawet jeżeli w praktyce składa się ona z jednej wyznaczonej osoby. Jej zadaniem jest pomagać pracodawcy w organizowaniu bezpiecznej pracy: rozpoznawać ryzyka, proponować środki zapobiegawcze, wspierać szkolenia i instruktaże oraz analizować zdarzenia, z których firma powinna wyciągnąć wnioski. Odpowiedzialność za bezpieczeństwo pozostaje jednak po stronie pracodawcy.

Od pierwszego pracownika — ale nie zawsze jako osobny dział

Obowiązek utworzenia IDPBW powstaje już wtedy, gdy firma zatrudnia pierwszą osobę. W małym przedsiębiorstwie nie musi to oznaczać nowego stanowiska czy osobnego biura. Przepisy wymagają przede wszystkim, aby zadania prewencyjne były formalnie przypisane i rzeczywiście wykonywane.

Jeżeli firma zatrudnia więcej niż 20 pracowników i nie ma jeszcze CPBW, wewnętrznym doradcą ds. prewencji powinien być pracownik związany z firmą umową o pracę. Przy większej skali lub wyższym poziomie ryzyka rosną także wymagania dotyczące organizacji służby i kwalifikacji doradcy.

Sama liczba pracowników nie wystarcza

Belgijskie firmy są klasyfikowane do grup A, B, C albo D. Na klasyfikację wpływa nie tylko zatrudnienie, lecz również rodzaj działalności i związane z nią ryzyka. Dlatego firma budowlana może trafić do wyższej grupy przy znacznie mniejszej liczbie pracowników niż przedsiębiorstwo typowo biurowe.

Klasyfikacji nie warto ustalać wyłącznie na podstawie uproszczonej tabeli znalezionej w internecie. Należy sprawdzić kod i profil działalności, liczbę zatrudnionych oraz szczególne progi przewidziane dla branż podwyższonego ryzyka.

Co należy do zadań wewnętrznej służby prewencji?

IDPBW jest pierwszym punktem kontaktu w sprawach bezpieczeństwa pracy. Do jej typowych zadań należą:

· udział w identyfikacji zagrożeń i analizie ryzyka na stanowiskach pracy;

· wsparcie przy opracowaniu globalnego planu prewencji i rocznego planu działań;

· kontrole miejsc pracy, maszyn, narzędzi oraz stosowanych środków ochrony;

· opiniowanie instrukcji, organizacji pracy, szkoleń i wdrożenia nowych pracowników;

· analiza wypadków, incydentów i sytuacji potencjalnie wypadkowych;

· udział w organizacji pierwszej pomocy, ewakuacji i procedur awaryjnych;

· współpraca z pracownikami, kierownictwem, podwykonawcami oraz zewnętrzną służbą prewencyjną.

Część tych zadań musi pozostać wewnątrz firmy. Chodzi o zachowanie rzeczywistej znajomości zakładu, procesów i codziennych problemów. Nie da się jej całkowicie zastąpić usługą zewnętrzną.

Wewnętrzna i zewnętrzna służba: dwa różne elementy systemu

Jeżeli firma nie ma wewnątrz wszystkich wymaganych kompetencji — na przykład w zakresie medycyny pracy, ergonomii, higieny przemysłowej albo szczegółowych badań bezpieczeństwa — korzysta z erkende externe dienst voor preventie en bescherming op het werk, czyli uznanej zewnętrznej służby prewencyjnej.

Zewnętrzna służba uzupełnia strukturę firmy, ale nie zwalnia jej z utworzenia IDPBW ani z wyznaczenia wewnętrznego doradcy. To istotne także przy współpracy z konsultantem BHP: może on pomóc uporządkować dokumentację, przeprowadzić przegląd, przygotować procedury i szkolenia, lecz nie przejmuje ustawowej roli pracodawcy ani uznanej zewnętrznej służby.

Od czego zacząć w firmie?

1. Ustalić grupę przedsiębiorstwa na podstawie zatrudnienia i rodzaju działalności.

2. Formalnie wyznaczyć wewnętrznego doradcę ds. prewencji i określić czas oraz środki potrzebne do wykonywania tej funkcji.

3. Sprawdzić, jaki poziom wiedzy lub dodatkowego szkolenia jest wymagany.

4. Rozdzielić zadania między firmę, zewnętrzną służbę prewencyjną i ewentualne wsparcie konsultacyjne.

5. Ułożyć dokumentację oraz plan pracy tak, aby system działał przez cały rok, a nie tylko przed kontrolą lub po wypadku.